ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Ξενοφοβία-Ρατσισμός

Πόσο "ιδανικοί" μετανάστες ήταν οι Έλληνες μετανάστες στο εξωτερικό; Αντιμετώπισαν φαινόμενα ρατσισμού και ξενοφοβίας κι αν ναι, πού οφείλονταν; Τι είναι οι "ομάδες προφορικής ιστορίας" και ποια η προσφορά τους; Διδακτική πρόταση διάρκειας 6 ωρών- Δημιουργός: Φλωριανού Ελένη

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ - ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ:

Προκειμένου να καταρρίψουμε ορισμένους «μύθους» σε σχέση με τους Έλληνες μετανάστες στο εξωτερικό (όπως για π.χ. ότι οι Έλληνες ήταν "ΟΙ" μετανάστες, ήταν πρότυπα σκληρά εργαζομένων, πάντα φιλήσυχοι και νομοταγείς, ότι εύκολα έγιναν αποδεκτοί από τους ντόπιους και προσαρμόστηκαν στην ξένη κοινωνία χωρίς προστριβές κ.α.) ξεκινάμε ανιχνεύοντας τις απόψεις των μαθητών πάνω στο θέμα με την διαδραστική συμμετοχή τους (μέσω των κινητών τους) σε μια μίνι- δημοσκόπηση που έχουμε ετοιμάσει και είναι διαθέσιμη διαδικτυακά. Παρατηρούμε τις απαντήσεις των μαθητών και τα ποσοστά που η εφαρμογή βγάζει αυτόματα σε κάθε απάντηση. Στη συνέχεια προβάλλουμε στην τάξη απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ «Βρωμοέλληνες», που θα επιβεβαιώσει ή θα καταρρίψει τις προσδοκίες των μαθητών πάνω στο θέμα. (συνήθως τις καταρρίπτει). Ακολουθεί η ανάγνωση και η επεξεργασία μη λογοτεχνικών και λογοτεχνικών κειμένων, καθώς και πολυτροπικών κειμένων (γελοιογραφία), που σχετίζονται με το θέμα της ξενοφοβίας και του ρατσισμού.

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

·  Να ευαισθητοποιήσουμε και να προβληματίσουμε τους μαθητές σχετικά με ξενοφοβικές συμπεριφορές και στερεότυπα εις βάρος μεταναστών και προσφύγων.

· Να καταρρίψουμε ορισμένους «μύθους» σε σχέση με τον «ιδανικό Έλληνα μετανάστη» μέσα από την διαδραστική συμμετοχή των μαθητών σε ηλεκτρονική δημοσκόπηση και την επαφή τους με ιστορικό υλικό σχετικό με την μετανάστευση Ελλήνων στην Αμερική.

· Να είναι σε θέση οι μαθητές να αξιολογούν έναν επαγωγικό συλλογισμό, που αναπτύσσεται με γενίκευση.

· Να μπορούν οι μαθητές να εντοπίζουν μέσα στο κείμενο στοιχεία επίκλησης στο συναίσθημα και να τα συσχετίζουν με την προσπάθεια πειθούς του συντάκτη.

· Να καλλιεργήσουμε στοιχεία οπτικού και κριτικού γραμματισμού μέσα από την επεξεργασία μιας γελοιογραφίας.

· Να εξοικειωθούν οι μαθητές με γλωσσικούς κειμενικούς δείκτες και τον τρόπο που οι τελευταίοι υπηρετούν το περιεχόμενο του κειμένου και την πρόθεση του συντάκτη του.

· Να είναι σε θέση οι μαθητές να εντοπίζουν στοιχεία προφορικότητας μέσα σε ένα κείμενο και να τα συσχετίζουν με το ύφος που δημιουργούν και το επικοινωνιακό τους αποτέλεσμα.

· Να γνωρίσουν οι μαθητές τις ομάδες προφορικής ιστορίας και να συνειδητοποιήσουν την προσφορά τους στην κοινότητα, ιδιαίτερα ως προς την άρση προκαταλήψεων και στερεοτύπων που γεννούν την ξενοφοβία. 

Α. ΠΡΟΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ-ΑΦΟΡΜΗΣΗ

Σκανάρετε με τα κινητά σας τα ακόλουθα QR-code και πάρτε μέρος στην δημοσκόπηση που περιέχουν.  (Μπορούμε να δημιουργήσουμε διαδικτυακές δημοσκοπήσεις για μια διαδραστική τάξη με πάρα πολλές διαθέσιμες, δωρεάν εφαρμογές- για την συγκεκριμένη χρησιμοποίησησα την εφαρμογή "Ahaslides")

Οι μαθητές βλέπουν την ακόλουθη δημοσκόπηση στα κινητά τους και απαντούν Online σε πραγματικό χρόνο. 

ΠΡΟΒΟΛΗ VDIDEO: Ας παρακολουθήσουμε ένα 15λεπτο απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ του Σ. Κούλογλου με τίτλο "Βρωμοέλληνες", που δείχνει τις συνθήκες ζωής αλλά και την αντιμετώπιση που είχαν οι Έλληνες μετανάστες στην Αμερική. Ας δούμε αν πέσαμε μέσα στις προβλέψεις μας, όπως αποτυπώθηκαν στην δημοσκόπηση...

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΟΥ VIDEO

Πώς ερμηνεύεται στο video η παραβατική συμπεριφορά ορισμένων Ελλήνων μεταναστών στην Αμερική;

Εντοπίσατε κάποιες γενικευτικές κρίσεις, που έβαζαν μια συγκεκριμένη "ταμπέλα" σε όλους ανεξαιρέτως τους Έλληνες μετανάστες; Αξιοποιώντας την σχετική θεωρία που διδαχθήκατε στο μάθημα της γλώσσας (αξιολόγηση επαγωγικού συλλογισμού με γενίκευση) να εξηγήσετε γιατί ανάλογοι συλλογισμοί είναι λογικά λανθασμένοι. 

Β. ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ

ΚΕΙΜΕΝΟ 1- ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ- 

"Ξενοφοβία" του Αντώνη Σουρούνη

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ / ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

1. Στο κείμενο συναντάμε πολλά στερεότυπα και προκαταλήψεις για τους Έλληνες μετανάστες. Αφού τα εντοπίσετε, να τα εντάξετε σε μια από τις επόμενες κατηγορίες 

2. Ποια ήταν η στάση κάποιων Γερμανών πολιτών προς τους Έλληνες μετανάστες; Για την απάντησή σας να στηριχτείτε σε 2 κειμενικούς δείκτες α) περιεχομένου και β)τεχνικής. Ποια είναι η θέση σας απέναντι στην κριτική που ασκείται ακόμη και σήμερα για την εξωτερική εμφάνιση των ανθρώπων και στο πρόβλημα της κοινωνικής τους αποδοχής; [150-200λ]

ΚΕΙΜΕΝΟ 2- ΜΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ

Πόσα "αλλά" χωράει η συνείδησή σου; (του Παναγιώτη Χατζημωυσιάδη)

Από τις πιο συνηθισμένες εκδηλώσεις του ρατσισμού, η τρόπον τινά "αντιρατσιστική" διατύπωση δεν είμαι ρατσιστής αλλά...

Αλλά πολλά «αλλά». Τόσα που ενώ αρχίζεις να ξενοιάζεις με την ιδέα ότι έχει δοθεί από την ιστορία και από την ανθρωπότητα και από τον πολιτισμό η απάντηση, να εμφανίζονται στις οργισμένες αναρτήσεις του FB ή σε εμφυλιοπολεμικά δημοσιεύματα τοπικών sites ή σε συνεδριάσεις των δημοτικών συμβουλίων κάμποσα καινούρια αλλά. Για να βεβαιώσουν ότι δεν είμαι ρατσιστής αλλά... αλλά αυτοί είναι ξένοι ή μουσουλμάνοι ή τζιχαντιστές ή Άραβες και ότι θα μας κατακλύσουν, θα μας πλημμυρίσουν, θα μας διαλύσουν, θα μας κατακλέψουν και θα μας βιάσουν.

Και κάθε καινούριο αλλά, ένα καινούριο συρματόπλεγμα, όπως αυτά που απλώνουν στη βαλκανική οδό οι βόρειοι γείτονές μας. Γιατί τα αυστριακά συρματοπλέγματα του μίσους, που κατάφωρα παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο, αντίκεινται στις Ευρωπαϊκές Συνθήκες και υποδεικνύουν σαν λύση του προσφυγικού προβλήματος να τους σκυλοπνίγουμε στο Αιγαίο υπάρχουν και εδώ ανάμεσά μας. Και τώρα που το πρόβλημα μετακινείται από τα νησιά στα ενδότερα της χώρας τα βλέπουμε να ξεπροβάλλουν μέρα με τη μέρα σαν τα κομμένα κεφάλια της Λερναίας Ύδρας, για να υψωθούν απέναντι σε φανταστικούς εχθρούς, να κεντρίσουν τα πιο φοβικά ένστικτά μας, και να χειραγωγήσουν τους πιο άλογους φόβους μας, πλειοδοτώντας πολιτικά και ιδεολογικά σε έναν πολιτισμό του μίσους, της δαιμονοποίησης και της βίας.

Και το χειρότερο από όλα είναι το φύλλο συκής που κρύβεται στο πρώτο σκέλος της διατύπωσης δεν είμαι ρατσιστής αλλά..., προκειμένου να θολώσει τα νερά, να αποποιηθεί τα ιστορικά εγκλήματα και να απλωθεί σε ευρύτερα στρώματα του πληθυσμού θυμίζοντας ως προς την ειλικρίνεια το γελοίο επιχείρημα των νεοναζιστών, που δικαιολογούν τον αγκυλωτό σταυρό τους σαν αρχαιοελληνικό σύμβολο και καταλήγοντας στο εξίσου γελοίο επιχείρημα πάλι των νεοναζιστών ότι «όποιοι αγαπάνε τους πρόσφυγες, ας τους πάρουνε στα σπίτια τους».

Λοιπόν μας αρέσει ή δεν μας αρέσει, ο ανθρωπισμός και η αλληλεγγύη δεν χωράνε ούτε ένα αλλά. Διατίθενται αφειδώς σε όσους απλώνουν το χέρι γιατί έχουν αληθινά ανάγκη τη βοήθειά μας. Είτε είναι Έλληνες είτε είναι ξένοι είτε είναι χριστιανοί είτε είναι μουσουλμάνοι. Υπάρχει άλλωστε και το παράδειγμα των νησιωτών - ή τουλάχιστον των περισσότερων ανάμεσά τους. Τώρα ήρθε η σειρά μας. Και πρέπει να ανταποκριθούμε. Οφείλουμε να ανταποκριθούμε. Σε πολλούς. Σε πολλά. 

ΘΕΜΑ Α

Τι πιστεύει ο αρθρογράφος ότι κρύβει το «αλλά» στη φράση «δεν είμαι ρατσιστής, αλλά...». Να αποδώσετε συνοπτικά τις απόψεις του σε 70 λέξεις.

ΘΕΜΑ Β

1) Με ποιους τρόπους προσπαθεί ο συγγραφέας στην 2η παράγραφο («και κάθε καινούριο...της βίας») να ευαισθητοποιήσει τους αναγνώστες του σχετικά με τα «συρματοπλέγματα» που σηκώνει το κάθε «αλλά»;

Πηγή γελοιογραφίας: https://www.iefimerida.gr/news/236259/salos-me-skitso-tis-daily-mail-paroysiazei-toys-prosfyges-os-pontikia-eikona

2) Η συγκεκριμένη γελοιογραφία δημοσιεύτηκε στην Daily Mail και προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων, αφού κατηγορήθηκε ως άκρως ρατσιστική. Ποια στοιχεία του σκίτσου θεωρείτε ρατσιστικά και γιατί; 

ΚΕΙΜΕΝΟ 3- ΜΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ

"Μαρτυρίες: εσωτερική και εξωτερική μετανάστευση προς την Κυψέλη", 

σχολικο βιβλίο σελ 95 "Εμείς και οι Άλλοι-Δίκτυο κειμένων". 

- Να εντοπίσετε στοιχεία προφορικότητας στα αποσπάσματα συνεντεύξεων που παρατίθενται. Να σχολιάσετε το ύφος που δημιουργούν και το κατά πόσο υπηρετούν την πρόθεση του συντάκτη (στην προκειμένη περίπτωση τους στόχους της ομάδας προφορικής ιστορίας)

Γ. ΜΕΤΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ- 

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

Επισκεφτείτε την ιστοσελίδα της Ομάδας Προφορικής Ιστορίας Κυψέλης (πατήστε πάνω στην προηγούμενη  εικόνα). Αφού διαβάσετε την προσφορά της προφορικής ιστορίας στην κοινότητα, αναλαμβάνετε να γράψετε ένα άρθρο σε τοπική ηλεκτρονική εφημερίδα,  με σκοπό να προτρέψετε συντοπίτες σας να συμμετάσχουν στην δημιουργία μιας ομάδας προφορικής ιστορίας στον τόπο σας. Στο άρθρο σας να αναφερθείτε ιδιαίτερα στο πώς μια ομάδα προφορικής ιστορίας, που θα καταγράφει μαρτυρίες προσφυγιάς και μετανάστευσης, μπορεί να συμβάλει στην άρση στερεοτύπων και προκαταλήψεων, που οδηγούν σε ξενοφοβικές και ρατσιστικές συμπεριφορές.